در قرن چهارم هجرى ابن نديم از چهار عهد نام برده كه خود او آنها را ديده بوده يا از آنها اطلاع داشته و به جز آنچه ابن نديم ياد كرده نام و اثر دو ، و يا به احتمال قوى سه عهد ديگر هم در مآخذ ديگر اسلامى كه پيش از ابن نديم يا پس از وى تأليف شده‌اند آمده كه توضيحى دربارهء هريك از آنها خواهد آمد . آنچه در اينجا گفتنى مىنمايد اين است كه از سير تاريخى اين‌گونه آثار در زبان عربى چنين برمىآيد كه در قرنهاى نخستين اسلامى و پيش از آن‌كه تأليف كتاب در اين زمينه‌ها در عربى آغاز شود تعداد اين قبيل آثار ديوانى كه از پارسى به عربى ترجمه شده و در ميان دبيران ديوان متداول بوده بيش از اين مقدارى بوده كه با نام اصلى در كتابهاى تاريخى يا ادبى دوره‌هاى بعد ثبت شده يا مطالبى از آنها برجاى مانده است . عهدهايى كه در فهرست ابن نديم نامشان آمده به همان صورت كه او ذكر كرده اينها هستند : * كتاب عهد كسرى الى ابنه هرمز يوصيه حين اصفاه الملك و جواب هرمز اياه . * كتاب عهد كسرى الى من ادرك التعليم من بيته . « 1 » * كتاب عهد اردشير بابكان الى ابنه شابور . * كتاب عهد كسرى انوشروان الى ابنه الذى يسمى عين البلاغه . « 2 »

--> - مىرفته كه از پارسى ترجمه يا براساس يا به تقليد آنها تأليف مىشده ، و ديگر تأليف كتاب ديگرى است در همين زمينه به وسيلهء جيهانى به نام « الزيادات فى كتاب آيين فى المقالات » است كه از آن چنين برمىآيد كه اين كتاب شامل قواعد و دستورهايى بوده كه خود جيهانى در طى تجارب ممتد نويسندگى و دبيرى و وزارت درباره نوشتن عهدها استنباط كرده و آنها را همچون مكملى براى كتاب آيين . . . با عنوان « الزيادات فى كتاب الآيين . . . » جمع و تدوين كرده است . ( 1 ) . اين كلمه در چاپ فلوگل ( ص 315 ) من بيته و در چاپ تجدد ( ص 377 ) من بنيه چاپ شده كه صحيح‌تر به نظر مىرسد هرچند من بيته هم غلط نيست . ( 2 ) . الفهرست ، ص 315 و 316 .